Νέες έρευνες στο επιστημονικό πεδίο αναγνωρίζουν την ύπαρξη μερικών χαρακτηριστικών που συμβάλλουν στην ψυχολογική υγεία.

«Υγιής προσωπικότητα είναι ο τρόπος με τον οποίο ένα άτομο δρα, καθοδηγείται από ευστροφία και σεβασμό για τη ζωή του, έτσι ώστε οι προσωπικές του ανάγκες να ικανοποιούνται και να ωριμάζει με αυτεπίγνωση, ανταγωνισμό και ικανότητα για αγάπη προς τον εαυτό, το φυσικό περιβάλλον και τους άλλους ανθρώπους»

-- Sidney Jourard

Ερευνητές της ανθρωπιστικής επιστήμης, όπως είναι οι Gordon Allport, Abraham Maslow, Karen Horney, Sidney Jourard, Carl Rogers και Erich Fromm τείνουν να χαρακτηρίζουν στις θεωρίες και στις έρευνες τους μία υγιή προσωπικότητα. Ενώ υπάρχουν διαφορετικές γνώμες στις διάφορες ιδεολογίες, υπάρχει μία γενική συμφωνία στο ότι μία υγιής προσωπικότητα χαρακτηρίζεται από:

✢ Περισσότερα θετικά παρά αρνητικά συναισθήματα στη καθημερινότητα

✢ Ειλικρίνεια και ευελιξία στις συναισθηματικές εκφράσεις

✢ Εμπιστοσύνη στον εαυτό του

✢ Αποδοχή του εαυτού του όπως είναι

✢ Αντοχή  στο στρες

✢ Υγιής αυτό-επιβεβαίωση

✢ Υπευθυνότητα και ανταγωνισμό

✢ Ζεστές και αυθεντικές σχέσεις με άλλους

Ωστόσο οι παραπάνω παράγοντες δεν έχουν ελεγχθεί συστηματικά. Όμως, πρόσφατες έρευνες έχουν αρχίσει να αποφασίζουν σχετικά με το προφίλ προσωπικότητας που οδηγεί σε βέλτιστη υγεία και ωρίμανση.  Επίσης, έρευνες έχουν εντοπίσει τα βασικά χαρακτηριστικά προσωπικότητας των ατόμων που έχουν μία σχετικά καλή υγεία: ικανοποίηση από τη ζωή, αποδοχή του εαυτού τους, βρίσκουν νόημα σε αυτά που κάνουν, έχουν σκοπό και σημειώνουν επιτυχίες.

Ένα υγιές ψυχολογικό προφίλ έχει:

1. Ειλικρίνεια στα συναισθήματα του

Η ειλικρίνεια ή η δεκτικότητα στα συναισθήματα σημαίνει ότι το άτομο αποδέχεται τα εσωτερικά του συναισθήματα και τα θεωρεί πολύ σημαντικό κομμάτι της ζωή τους. Όσα άτομα έχουν υψηλή δεκτικότητα στις συναισθηματικές εμπειρίες βιώνουν έντονα και πολλά διαφορετικά συναισθήματα, ενώ η λύπη και η χαρά αποτελούν τις πιο έντονες, δικές τους συναισθηματικές καταστάσεις σε σχέση με άλλα άτομα γύρω τους. Όσοι έχουν χαμηλή δεκτικότητα των συναισθημάτων τότε είναι περισσότερο ωμοί και δε δίνουν μεγάλη σημασία στον συναισθηματικό τους κόσμο.

2. Ευθύτητα

Ευθύτητα, ή κοινώς ντομπροσύνη, έχει όποιος τα λέει καθαρά, σταράτα και με σχετική αφέλεια. Τα άτομα που έχουν χαμηλό επίπεδο ευθύτητας είναι περισσότερο πρόθυμα να χειραγωγήσουν τους άλλους μέσω κολακείας, πονηριάς και δόλου. Θεωρούν αυτές τις τεχνικές ως τις βασικές τους κοινωνικές δεξιότητες και χαρακτηρίζουν τη αφέλεια των ατόμων με ευθύτητα ως αρνητικό χαρακτηριστικό.

3. Ανταγωνισμός

Ο ανταγωνισμός αναφέρεται στο αίσθημα ότι κάποιος είναι ικανός, λογικός, συνετός και αρκετά επιδραστικός. Όσοι έχουν υψηλό επίπεδο ανταγωνισμού είναι πολύ καλά προετοιμασμένοι για τις προκλήσεις της ζωής τους. Όσοι έχουν χαμηλά επίπεδα, δεν έχουν ισχυρές απόψεις για τις ικανότητες τους και παραδέχονται ότι δεν είναι έτοιμοι να αναλάβουν ρίσκα και να ξεπεράσουν τις αρνητικές εξελίξεις της ζωής τους.

4. Θαλπωρή

Η θαλπωρή ή ζεστασιά ενός ανθρώπου είναι το χαρακτηριστικό της διαπροσωπικής οικειότητας. Οι ζεστοί άνθρωποι ασκούν ισχυρή επιρροή και είναι φιλικοί. Πραγματικά ενδιαφέρονται για τους άλλους και εύκολα συνδέονται μαζί τους. Τα άτομα με χαμηλό επίπεδο θαλπωρής δεν είναι εχθρικοί, ούτε έχουν έλλειψη ενσυναίσθησης, αλλά είναι περισσότερο τυπικοί, συγκρατημένοι και διατηρούν απόσταση στις σχέσεις του σε σχέση με όσους έχουν υψηλό επίπεδο θαλπωρής.

5. Θετικά συναισθήματα

Όσοι έχουν πολλά θετικά συναισθήματα τείνουν να βιώνουν περισσότερες θετικές εμπειρίες όπως απόλαυση, ευτυχία, αγάπη και ενθουσιασμό. Γελούν συχνά και εύκολα, ενώ είναι αισιόδοξοι και πρόσχαροι. Όσοι δεν έχουν πολλά θετικά συναισθήματα δεν σημαίνει ότι είναι καταθλιπτικοί – απλώς δεν έχουν πάντα κέφια και δεν είναι συχνά ενθουσιώδεις.

6. Χαμηλό επίπεδο θυμού και εχθρότητας

Όσοι έχουν θυμό και  εχθρότητα συνήθως έχουν τάση να βιώνουν περισσότερο αρνητικά συναισθήματα, όπως απογοήτευση και πικρία. Τα άτομα με υψηλά επίπεδα θυμού και εχθρότητας είναι σχεδόν πάντα πανέτοιμοι να δείξουν το θυμό τους στους άλλους.

7. Χαμηλό επίπεδο άγχους

Οι αγχώδεις άνθρωποι είναι ντροπαλοί, φοβισμένοι, νευρικοί, σε ένταση και ανησυχία. Είναι πιθανότερο να αναπτύξουν φοβίες καθώς επίσης και διαταραχές του άγχους και της διάθεσης. Από την άλλη, όσοι δεν αγχώνονται είναι πιο ήρεμοι και χαλαροί στις συνθήκες της καθημερινότητάς τους.

8. Χαμηλό επίπεδο κατάθλιψης

Όσοι έχουν υψηλό επίπεδο καταθλιπτικής συμπεριφοράς είναι περισσότερο πιθανό να επηρεαστούν από συναισθήματα ενοχής, λύπης, απαισιοδοξίας και μοναξιάς. Εύκολα αποθαρρύνονται και συχνά απελπίζονται. Όσοι έχουν χαμηλό επίπεδο καταθλιπτικής συμπεριφοράς σπάνια βιώνουν παρόμοια συναισθήματα, αλλά αυτό δε σημαίνει ότι είναι πρόσχαροι και ξέγνοιαστοι.

9. Χαμηλή ευαισθησία στο στρες

Όσοι έχουν υψηλή ευαισθησία στο στρες νιώθουν ότι δεν είναι ικανοί να διαχειριστούν τις καθημερινές απαιτήσεις της ζωής. Όσοι έχουν χαμηλό επίπεδο ευαισθησίας στο στρες αντιλαμβάνονται τους εαυτούς τους ως ικανούς να ανταπεξέλθουν σε δύσκολες καταστάσεις και συχνά έχουν εμπιστοσύνη στον εαυτό τους και στις δυνάμεις τους

10. Χαμηλό επίπεδο παρορμητικότητας

Παρορμητικότητα είναι η ανικανότητα ελέγχου των πόθων και των υποχρεώσεων. Οι επιθυμίες ή οι λαχτάρες (για φαγητό, τσιγάρα, εμμονές)  που έχουν όσοι έχουν υψηλό επίπεδο παρορμητικότητας βιώνονται τόσο ισχυρές, ώστε δε μπορούν να αντισταθούν σε αυτές, παρόλο που γνωρίζουν ότι μπορεί να μετανιώσουν. Όσοι έχουν χαμηλό επίπεδο παρορμητικότητας εύκολα συγκρατούνται από πειρασμούς, ενώ έχουν υψηλή ανοχή στην απογοήτευση και ικανότητα για αναβολή της ικανοποίησης τους. Ο όρος παρορμητικότητα χρησιμοποιείται από πολλούς θεωρητικούς σε αναφορές πολλών χαρακτηριστικών προσωπικότητας. Συνεπώς, η συγκεκριμένη χρήση της λέξης δε θα πρέπει να συγχέεται με τον αυθορμητισμό, την ανάληψη κινδύνου και τις γρήγορες αποφάσεις.

 

Συμπερασματικά, ένας υγιές ψυχολογικό προφίλ σχετίζεται με υψηλό επίπεδο ικανοποίησης, με υγιή αυτό-εκτίμηση, αυτό-αποτελεσματικότητα και μία καθαρή και σταθερή οπτική του εαυτού, αισιοδοξία και ικανότητα για αντοχή στις πιέσεις, στον χειρισμό από τους άλλους και στην εστίαση της προσοχής στον επιθυμητό στόχο. Το παραπάνω υγιές ψυχολογικό προφίλ σχετίζεται αρνητικά με την επιθετικότητα και την εκμετάλλευση των άλλων.

Ελέγξτε την υγεία της δικής σας προσωπικότητας εδώ (Η κλίμακα ερωτήσεων είναι στα Αγγλικά!)